In de woonkamer van Riet van Buuren (78) in Culemborg hangt een vakantiefoto. Op een winderig strand staan Riet en een boom van een man. Die man is Leen, haar echtgenoot. Een lach op hun gezicht. Toch zou deze vakantie op Ameland in 2017 de laatste zijn die ze gezamenlijk als echtpaar maakten. Want de dementieklachten die Leen (87) toen al had, verergerden en leidden er uiteindelijk toe dat hij vijf jaar geleden een permanente plek kreeg in zorgcentrum Beatrix in Culemborg.
Tekst: Hans van Beuzekom
Riet was al tien jaar mantelzorger voor Leen, een forse periode in het huwelijk van ruim vijftig jaar. Maar thuis ging niet meer. En de angst dat Leen zijn zwaar demente moeder achterna zou gaan werd verstikkend. Op tijd zocht Riet hulp en gezamenlijk met haar twee kinderen stemden ze in met de overstap van dag- naar volledige opvang.
Sindsdien zoekt Riet dagelijks Leen op. En bij heldere momenten van hem genieten ze des te meer van elkaars gezelschap. “Af en toe voel ik me zelfs weer verliefd”, zo zegt ze vertederd. Maar Riet is ook niet meer piep en bestiert haar eigen huishouden alleen. En ondanks de genegenheid voor haar echtgenoot werd het allemaal best zwaar.
Hulp
Toen twee vriendinnen op de koffie waren kreeg ze het aanbod om een dag in de week vervangen te worden. Haar vriendinnen zouden zorg dragen voor bezoek en afleiding voor Leen en zij kon een dag overslaan en zelf bepalen hoe ze de tijd zou invullen. “Ik gaf als antwoord dat ik het op me in moest laten werken”, zegt Riet, “maar voor ik bij de voordeur was barstte ik al in tranen uit.”
Nu slaat Riet iedere donderdag over en doet ze andere dingen. Ze weet dat Leen, naast de professionele zorg die hij krijgt, een warm persoonlijk bezoek ontvangt. Met soms een wandeling of gesprek op zijn goede momenten. En die ene dag hulp is voor Riet een geschenk. Even respijt, een adempauze voor haar als mantelzorger.
Mantelzorgondersteuner Caroline van der Meulen van ElkWelzijn heeft Riet en Leen 10 jaar lang tot aan de opname begeleid. Zij herkent de waarde van respijtzorg. In haar werk om voor mantelzorgers passende ondersteuning te vinden ziet ze hierin ook de intrede van moderne technieken. “Een whatsappgroep bijvoorbeeld kan enorm helpend zijn voor mensen die iemand zoeken als ze even tijd voor zichzelf nodig hebben. Een vraag stellen in een grote groep mensen die hulp hebben aangeboden is laagdrempeliger dan 1 op 1, en allicht steekt er iemand zijn of haar hand op”, zo weet ze.
Goede raad
Riet doet het zonder whatsapp. Maar onderschrijft het belang van het ‘even naar adem kunnen happen’. Zelf is ze altijd heel open en eerlijk over de impact van Leen’s ziekte geweest. En heeft ze zich tijdig omringt met een netwerk van mensen die weten wat er speelt. En die ook meevoelen. Want het was niet altijd makkelijk. Het besluit om Leen op te laten nemen in zorgcentrum Beatrix werd door sommigen met scepsis ontvangen. En dat deed zeer. Het onbegrip van anderen over de pijn die ze voelde over het feit dat Leen haar soms niet meer herkende.
Maar dat heeft Riet achter haar gelaten. Met de hulp die ze krijgt heeft ze een goede modus om met plezier naar Leen te gaan. Vooral op dinsdagochtend. Dan trommelt Riet wat mensen bijeen en zingen ze onder begeleiding van Leen op zijn accordeon. Want die gemene ziekte laat soms nog mooie dingen toe.
En als hij speelt, is ze zo trots als en pauw.
